Aşırı Sıcaklar Beyinde Tehlikeli Alarm Sinyalleri Oluşturabilir

Yaz aylarında güneşin etkisiyle enerjimiz ve moralimiz artarken, aşırı sıcakların beyin üzerinde oluşturduğu görünmez yük göz ardı edilmemelidir. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, yükselen hava sıcaklıklarının kalp kadar beyin sağlığı için de önemli riskler taşıdığını belirterek, sıcak havalarda ortaya çıkan belirtilerin ciddiye alınmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Uzun süre güneş altında kalmak veya aniden ayağa kalkmak gibi durumlarda kişilerde göz kararması, kulaklarda uğultu, mide bulantısı ve soğuk terleme gibi belirtiler görülebilir. Bu belirtiler kısa süreli bilinç kaybına yol açabilir ve sıcak senkobu olarak adlandırılır. Yeterli sıvı alınmadığında kan dolaşımı azalabilir, tansiyon düşebilir ve beyne giden kan akımı geçici olarak yetersiz kalabilir. Başlangıçta yorgunluk, baş ağrısı ve dikkat dağınıklığı gibi hafif belirtilerle başlayan süreç, ilerledikçe sersemlik, bayılma, bilinç değişikliği, nöbet ve koma gibi ciddi nörolojik problemlere dönüşebilir.

Vücut aşırı terleme nedeniyle su ve tuz kaybına uğradığında, baş ağrısı, yoğun susama, bulantı, baş dönmesi, halsizlik, sinirlilik, kas krampları, hızlı nabız ve idrar miktarında azalma gibi uyarıcı belirtiler ortaya çıkar. Bu durum hafife alınmamalıdır çünkü sıcak bitkinliği, tedavi edilmediğinde yaşamı tehdit eden sıcak çarpmasına dönüşebilir. Sıcak çarpması, vücudun ısı kontrol mekanizmasının çökmesi ve beyin fonksiyonlarının ciddi şekilde etkilenmesi anlamına gelir. Bu durumda kişi mantıklı konuşamaz, yürüyemez veya çevresini tanıyamaz hale gelir ve acil müdahale gerektirir. Tedavi gecikirse kalıcı beyin hasarı, çoklu organ yetmezliği ve ölüm riski doğar.

Özellikle damar hastalığı olan kişilerde susuzluk kanın koyulaşmasına ve pıhtılaşma riskinin artmasına yol açar. Bu durum kalp ve dolaşım sistemini zorlar, tansiyonda ani düşüşler veya dalgalanmalar yaşanabilir. Uzun süreli ısı stresi damar duvarlarını etkileyerek felç riskini artırabilir. Felç belirtileri arasında yüzün bir tarafında kayma, kol veya bacakta ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu, görme kaybı, denge sorunları ve şiddetli baş ağrısı bulunur. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.

Yaz aylarında migren hastaları da sıcak, parlak güneş ışığı, uyku düzenindeki değişiklikler ve öğün atlama gibi faktörler nedeniyle zorlanabilir. Yaş ilerledikçe susama hissi azalır ve vücudun ısıyı atma kapasitesi düşer. Bebekler, hamileler, açık havada çalışanlar, yoğun spor yapanlar ve yalnız yaşayanlar da risk grubundadır. Kalp, böbrek, akciğer hastaları ile diyabet, hipertansiyon, obezite, epilepsi veya inme geçmişi olanlar sıcak havalarda daha dikkatli olmalıdır.

Isı kontrolünü etkileyen bazı ilaçlar (idrar söktürücüler, tansiyon ilaçları, antidepresanlar) kullanılıyorsa, doktor kontrolü olmadan ilaç kesilmemelidir. Sıcak havalarda alınması gereken önlemler arasında serin ve gölgeli alanlarda bulunmak, bol sıvı tüketmek, aşırı hareketten kaçınmak ve uygun giysiler giymek yer alır. Ayrıca ev içi sıcaklığının kontrol edilmesi, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaktan kaçınılması ve alkol ile aşırı kafein tüketiminden uzak durulması önerilmektedir.